Sponsh: van droge lucht tot drinkwater

Toenemende droogte is een steeds groter probleem. De Verenigde Naties verwachten dat binnen 30 jaar de helft van de wereldbevolking zal lijden aan waterstress. Wat leidt tot een vermindering van biodiversiteit, minder beschikbaar drinkwater en slechte oogsten. Vooral boeren ondervinden hier de gevolgen van: 75% van de waterconsumptie op aarde wordt gebruikt voor irrigatie. Voor hen bedacht het Nederlandse bedrijf Sponsh een oplossing, waarvoor ze onlangs door Watervisie werden uitgeroepen tot Water Innovator of the Year: een textiel waarmee water uit de lucht kan worden gehaald.

Planten en dieren in droge kustgebieden doen het al miljoenen jaren: water uit de lucht halen om te overleven. En als zij het kunnen, waarom wij dan niet? Sponsh ontwikkelde een textiel, met een temperatuurgevoelige nanocoating die bij lage temperaturen watermoleculen aan zich bindt. Bij hogere temperaturen  laten ze de watermoleculen los, waardoor water vrijkomt. Een vierkante meter materiaal levert 1,3 liter water per dag op. Er bestonden al andere technologieën om water aan de lucht te onttrekken, zoals een atmosferische watergenerator die water genereert als bijproduct van koeling, maar die zijn vaak duur en verbruiken veel energie. Sponsh verbruikt geen energie, is betaalbaar voor individuele klanten en kan volledig zelfstandig gebruikt worden, zonder dat onderhoud nodig is.

Het bedrijf werd begin 2018 opgericht en staat nog in de kinderschoenen. Toch won Sponsh al een Accenture Innovation Award en de Gouden KIEM, en werd het bedrijf onlangs door Watervisie uitgeroepen tot Water Innovator of the Year 2019.

Een product voor iedereen

Het idee voor Sponsh ontstond toen Lourens Boot in 2017 door Portugal reisde. Het was het droogste jaar in de Portugese geschiedenis, maar toen hij ’s nachts zijn jas buiten had laten liggen, zag hij ’s ochtends dat daar water op was blijven liggen. Boot nam contact op met onderzoeker Catarina Esteves, die aan de TU Eindhoven het onderzoek leidde leidde dat resulteerde in de uitvinding van het materiaal waarmee water uit de lucht kan worden gehaald. Samen met ondernemer Kurt Hamming besloten ze dit materiaal in te zetten voor waterproductie in droge gebieden.

Een uitkomst voor de agrisector

‘Er zijn veel toepassingen voor het materiaal denkbaar’, vertelt Hamming, CFO van het bedrijf. ‘We zijn al benaderd door fabrikanten van luiers, airconditioning en tabak. Maar we richten ons nu volledig op de agrisector. Zo’n 75% van het water wereldwijd wordt gebruikt voor irrigatie, dus vooral boeren hebben last van de toenemende droogte.’

Door klimaatverandering en een groeiende bevolking komt er steeds meer druk op boeren te staan, vertelt Hamming. ‘In Zuid-Afrika, Californië en Portugal zie je bijvoorbeeld steeds minder regenval en lagere grondwaterpeilen. Daar biedt ons materiaal een uitkomst. Je kunt het om een boompje wikkelen of langs een wijngaard bevestigen. Elke nacht trekt het textiel water uit de lucht, en overdag laat het dat automatisch weer los. Zo worden de bomen geïrrigeerd.’

Sponsh ontwikkelde een textiel waarmee water uit de lucht kan worden gehaald.

Natuur en milieu

Sponsh wil impact maken. ‘Onze droom is om een grote groep mensen wereldwijd de mogelijkheid te geven om te blijven produceren zoals ze dat generaties lang gedaan hebben, op de plek waar ze dat ook al generaties lang doen.’ Door watertekort zijn boeren nu vaak gedwongen om een deel van hun bomen te kappen of hun bedrijf volledig te staken. Dat heeft ook gevolgen voor het milieu, want er zijn hierdoor minder bomen om CO2 om te zetten in zuurstof. ‘Sponsh kan veel bijdragen aan natuur en milieu. Daarom hebben we ook expliciet afstand genomen van toepassingen die lucratief zouden kunnen zijn, maar in markten en sectoren zitten waarin wij liever niet willen werken, zoals de sigarettenindustrie.’

Drinkwater

Toch zijn er meer toepassingen voor het textiel van Sponsh dan irrigatie alleen. Zo kan het textiel ook gebruikt worden om de vochtigheid in kassen terug te dringen. Op termijn hoopt Hamming ook dat Sponsh ingezet kan worden voor het produceren van drinkwater. ‘Er zijn veel gebieden waar waterschaarste niet alleen gevolgen heeft voor boeren, maar voor de hele bevolking doordat er minder drinkwater beschikbaar is. Er is nog veel onderzoek nodig voordat we zover zijn, maar het is wel een kant die we op willen.’

Opschalen

Aan de TU Eindhoven is een Proof of Concept gedaan, en er is geen twijfel over mogelijk dat het product werkt. Nu wil Sponsh opschalen. ‘We zijn nu druk bezig met het inrichten van een team, doen marktonderzoek en voeren gesprekken met potentiële producenten en distributeurs.’

Op dit moment heeft Sponsh zo’n 100cm2 (0,01m2) van het textiel gecreëerd. Het plan is nu om lappen van 1m2 te maken om te gebruiken voor tests en pilots met klanten. Uiteindelijk is het doel om rollen van 100m2 te produceren, die bijvoorbeeld aan boeren kunnen worden verkocht. ‘Voor dit soort uitvindingen is opschalen de grootste uitdaging. In het lab kun je allerlei omstandigheden creëren. Maar dat kan niet op grotere schaal. Daarnaast mogen de kosten niet te hoog oplopen. We moeten nog veel uitzoeken over onder welke voorwaarden het textiel kan werken en of we de coating ook op andere manieren kunnen aanbrengen. Dat is een uitdaging.’

Meer weten?

Kijk op de website van Sponsh.