Terugblik: keynote sessies op de IE2018

Onder de bevlogen leiding van dagvoorzitter Pauline de Wilde konden deelnemers inspiratie ophalen bij 3 keynote sessies op de IE2018. Daarin werd innovatie van alle mogelijke kanten bekeken. Van idee tot praktische uitwerking, tot aan opschaling en impact in de maatschappij. Vergezeld door muziek, dans en theater van Codarts gingen spraakmakende keynote sprekers het gesprek met elkaar aan. Luister ook de podcast van de derde keynote sessie terug.

Keynote sessie 1: de innovatieve samenleving

‘Ik heb goed nieuws en slecht nieuws’, opent vice-premier Kajsa Ollongren de eerste keynote sessie op de Innovation Expo. ‘Het slechte nieuws is dat we een lange lijst problemen hebben. Het goede nieuws is dat Nederland de oplossingen heeft voor heel veel daarvan.’ Ollongren ziet Nederland als de Silicon Valley van Europa: er is weinig hiërarchie en weinig respect voor autoriteit – en dat is positief. Om verder te komen moeten we ambitieus zijn en groot durven denken, vertelt ze het publiek. Op de Innovation Expo moeten we vooral op de mensen om ons heen letten: ‘Als je inspiratie in hun ogen ziet, ga dan met ze praten.’

Onvoorziene effecten van innovaties

De Innovation Expo is een ode aan innovatief Nederland. Maar, waarschuwt landbouw- en voedseldeskundige Louise Fresco, soms hebben innovaties onvoorziene effecten. Zo leidde de uitvinding van pesticiden tot de dood van insecten die onze groenten opaten, maar ook tot de dood van vogels die zich tegoed deden aan vergiftigde insecten. ‘Innovatie is een leerproces,’ stelt Fresco, ‘en je zou de geschiedenis van de mens kunnen herschrijven als een continu proces van correctie.’ Dat proces gaat steeds sneller. We vernieuwen sneller, maar dat leidt ook tot sneller groeiende zorgen en oppositie, die kunnen leiden tot polarisatie. ‘Mijn angst is dat we ons bewegen richting een sterker gepolariseerde wereld. Innovatie is niet onschuldig, het heeft ook een politieke context. Vanaf het begin moeten we iedereen betrekken in het denken over vooruitgang. Vraag jezelf: Kunnen anderen ook toegang tot deze innovatie krijgen?’

The Day After Tomorrow

Dat innovatie en vernieuwing steeds sneller gaan, staat ook volgens visionair radicale innovatie Peter Hinssen buiten kijf. ‘Technologie zal in de komende 15 jaar meer impact hebben dan in de afgelopen 30.’ Technologieën komen samen en versterken elkaar in hun ontwikkeling. In die snelle ontwikkeling is het wel belangrijk om vooruit te blijven kijken, gelooft Hinssen. ‘We moeten ons focussen op de “Day after tomorrow”. Je moet nadenken over hoeveel tijd je spendeert aan het controleren van je comfortzone, en hoeveel tijd aan het proberen om morgen relevant te blijven.’ Denk aan de toekomst: ‘Als je kinderen hebt, gebruik hun ogen dan als een lens. Wat zal de volgende generatie prikkelen?’

Keynote sessie 2: innovatie in actie

Staatssecretaris Stientje van Veldhoven opent de tweede keynote sessie. Om innovaties verder te brengen en te zorgen dat ze daadwerkelijk impact hebben, is het belangrijk om samen te werken. Zeker als we in 2050 in een zero waste maatschappij willen leven, stelt de staatssecretaris bij haar opening. ‘Een circulaire economie creëren, betekent dat je delen met elkaar verbindt die niet verbonden waren in een lineaire economie.’ Daaraan kan de overheid ook een belangrijke bijdrage leveren, gelooft ze, door geld te investeren in de markt.

Rotterdam

Dat de Rotterdamse haven de gedroomde locatie is voor de Innovation Expo, wordt duidelijk uit de keynote lezingen van president van de Rotterdamse haven Allard Castelein en burgemeester Ahmed Aboutaleb. De Rotterdamse haven wil de duurzaamste haven ter wereld worden. Castelein: ‘Je moet innovatie omarmen, anders verlies je. En als het havengebied niet succesvol is in het reduceren van emissie, dan lukt het de rest van het land ook niet.’ Maar innovatie gaat in Rotterdam verder dan het havengebied. ‘Rotterdam durft te innoveren’, stelt Aboutaleb. ‘We hebben een gelimiteerd budget, maar als overheid probeer je ruimte te creëren en mensen te vertrouwen. De overheid wijst de weg, laat mensen innoveren en staat achter ze.’

Tips voor ondernemers

Vanuit een ondernemersperspectief deelt Yousef Yousef, die als oprichter van LG Sonic de wereld wil veranderen en vergroenen, zijn tips met het publiek. ‘Je moet geen producten verkopen, maar een complete oplossing. Focus niet op het verbeteren van je technologie, maar focus op wat jouw innovatie kan betekenen voor je klanten. Wees niet professioneel – focus niet op je website of kantoor, maar focus op efficiëntie. En richt je niet alleen op nummer, maar focus op je team. Je team maakt uiteindelijk je bedrijf.’

Keynote sessie 3: innovaties met impact

‘Stel je mocht zelf een innovatie bedenken, welke zou dat dan zijn?’ vraagt Pauline de Wilde aan staatssecretaris Mona Keizer bij aanvang van de laatste keynote sessie van de dag. Keizer: ‘Ik denk aan het genezen van kanker en alzheimer. Of klimaatneutraal vliegen en veilig autonoom rijden. Ik kan niet kiezen! Maar gelukkig kunnen wetenschappers en ondernemers dat ook niet.’ Innovatie is iets wat je elke dag doet, gelooft Keizer. Als iets de eerste keer niet lukt, probeer je het met die kennis en ervaring opnieuw. In Nederland doen we dat door samenwerkingen tussen overheid, ondernemers en onderwijs. ‘In Europa zijn ze nog niet overal overtuigd van die werkwijze. Maar voor ons is dit dé manier. Je kunt wel zeggen dat ik de voorzitter van de fanclub van Nederlandse innovatie ben!’

Financiering en ondersteuning

Waar komt het meeste initiatief voor innovatie vandaan? En hoe zorg je dat innovatief talent niet naar het buitenland vertrekt? In een panelgesprek doen ondernemer en investeerder Anne-Marie Rakhorst, Arnold Stokking, directeur industriële innovatie bij TNO, Pauline Herder, captain of science van de Topsector Energie, en Peter Hinssen hier een duit over in het zakje. Het valt de Belgische Hinssen op dat Nederlanders bijzonder innovatief zijn. ‘Het zal wel een uitdaging zijn die innovatieve mensen hier te houden en innovaties in Nederland op te schalen.’ Impactbeleggen zou daarbij kunnen helpen, gelooft Rakhorst. ‘We moeten een netwerk creëren van mensen die elkaar écht kunnen ondersteunen in ondernemerschap.’ Financiers moeten vroeger in het traject instappen, gelooft Stokking. En het moet duidelijk zijn bij wie het initiatief ligt om een transitie in gang te zetten stelt Rakhorst: ‘Wie is initiatiefnemer? Ik en altijd jij. Het moet een maatschappelijke beweging zijn.’

Innovatief inkopen

Innovatie is een maatschappelijke beweging. Maar bij wie ligt de verantwoordelijkheid voor structurele veranderingen? Bij de overheid of het bedrijfsleven? Exposanten Boudewijn Mos van EcoChain en Edwin van der Heijden van McNetiq schuiven bij het panel aan om hierover mee te praten. Mos: ‘Ik ben het er niet altijd mee eens dat de overheid een rol in innovatie speelt.’ Maar, stelt Rakhorst, de overheid heeft een enorme macht op het gebied van inkoop. Stokking beaamt: ‘Innovatief inkopen is een geweldig succes. En ik denk dat bij het agenderen van issues, de overheid enorm kan helpen. Maar als je innovatie echt op wilt schalen, moet je een beroep doen op ondernemers en grote bedrijven.’

Cross-overs

Er valt veel te leren, blijkt. Welke lessen kunnen we leren van goede voorbeelden als het gaat om innoveren met impact? Marieke Rietbergen van Design Innovation Group en Boris Colsen van Colsen gaan in gesprek met het vaste panel van de derde keynote sessie. Colsen: ‘Innoveren is niet alleen het starten van een innovatie, maar ook het doorzetten ervan.’ Écht impact maken doe je volgens Rietbergen door op de sociale aspecten van de technologie te letten. ‘Innovaties vinden bijna altijd plaats in de rafelranden van sectoren’, beaamt Herder. Ook Rakhorst gelooft dat we in discussies over innovatie het sociale perspectief missen. ‘Veel mensen voelen zich niet aangesproken, maar we moeten ze meenemen in ontwikkelingen.’

Benieuwd naar het hele panelgesprek van de derde keynote sessie? Je kunt hem terugluisteren in onze podcast.