Plastic Soup Surfer: ‘We moeten af van het idee dat we moeten recyclen’

Ieder jaar komt er 20.000.000 kilo afval terecht in de Noordzee, waarvan het grootste deel niet-afbreekbaar plastic is. Minuscule stukjes plastic komen terecht in onze voedselketen en zelfs in ons eigen lichaam. Om dit probleem aan te pakken, zijn creatieve oplossingen nodig. Zo maakte Merijn Tinga in 2014 zijn eerste surfboard van plastic afval om aandacht te vragen voor de plastic soep. Hiermee surfte hij 350 kilometer langs de Nederlandse en Belgische kust. Sindsdien voert Tinga voortdurend op creatieve en innovatieve wijze actie tegen het plasticprobleem. Welke innovatieve oplossingen kunnen volgens de Plastic Soup Surfer bijdragen aan het oplossen van het plasticprobleem? En wat kunnen we zelf doen?

We gebruiken plastic overal voor: het zit in je kleding, in de verpakkingen van je eten en zelfs in je tandpasta. Het is overal, en het verdwijnt niet. Eindigt plastic in de natuur, dan kunnen schimmels en bacteriën het synthetische materiaal niet afbreken. Het plastic brokkelt in kleine stukjes af tot er miniatuurdeeltjes overblijven die zich ophopen in de voedselketen. ‘Plastic heeft elk facet van ons leven ingepakt. Microplastic zit overal. Ook in de mosselen die je eet, bijvoorbeeld. Zo komt het in ons bloed terecht. We weten nog niet wat de consequenties daarvan zijn, maar het zal niet goed zijn’, vertelt Tinga. 

Toen surfer en kunstenaar Merijn Tinga zijn eerste surfboard maakte van plasticafval dat hij vond op het strand, was de Plastic Soup Surfer geboren. Later bouwde hij een tweede board, waarmee hij van Zwitserland naar Nederland over de Rijn peddelde om de rol van rivieren in plasticvervuiling te laten zien. Hij zette deurwaarders in om CEO’s van grote supermarkten en frisdrankfabrikanten met hun rol in het plasticprobleem te confronteren. En hij wist de politiek ervan te overtuigen dat er statiegeld op kleine plastic flesjes moet komen. Toch is hij niet tegen plastic. ‘Ik klaag plastic niet aan, maar onze omgang met plastic wel. We moeten niet af van plastic, wel van plasticvervuiling. Maar dat betekent dat we het op moeten nemen tegen de gemaksmaatschappij en ons eigen gedrag.’

Focussen op reductie

Hoe doen we dat? Een logische eerste stap is om bij jezelf te beginnen. En het belangrijkste wat je als consument zelf kan doen, is zwerfafval voorkomen, gelooft Tinga. ‘Er zijn natuurlijk mensen die opzettelijk afval op straat gooien, maar veel mensen verliezen ook per ongeluk dingen. Verpakkingen van keelsnoepjes zijn bijvoorbeeld het meest teruggevonden zwerfafval.’

Maar met alleen goed opletten wat je in je zak stopt (en vooral wat er uit je zak valt) los je de plastic soep niet op. De oplossing ligt niet enkel in het veranderen van individueel gedrag, maar in het veranderen van het systeem. ‘We moeten af van het idee dat wij als consumenten zelf alleen verantwoordelijk zijn. We moeten focussen op reductie. Want hoe minder plastic we gebruiken, hoe kleiner de kans op verlies ervan wordt. Daar zijn we met zijn allen verantwoordelijk voor. Ook – of eigenlijk vooral – de industrie.’

De kraan dichtdraaien

Evenveel plastic blijven gebruiken, maar dat plastic recyclebaar maken, is volgens Tinga geen oplossing. ‘Als je een schildpad bent maakt het niet uit of het plastic in jouw zee recyclebaar is.’ En ook inzamelen, een oplossing waar Tinga de voorkeur aan geeft, heeft maar tot op zekere hoogte zin. ‘Er is 1,5 miljard geïnvesteerd om plastic uit het milieu te halen, door dezelfde bedrijven die investeren in de productie van dat plastic. Alle miljoenen die geïnvesteerd worden in het opruimen van plastic, hebben geen zin als we de kraan niet dichtdraaien.’

Systeeminnovatie

De oplossing zit volgens Tinga dan ook niet op individueel niveau, al blijft het natuurlijk wel belangrijk dat iedereen zijn steentje bijdraagt. Wil je impact maken, dan moet dat op een georganiseerdere manier gebeuren. ‘Één ding opruimen, daar verander je het systeem niet mee. We moeten een hernieuwde omgang met plastic krijgen. Er is een systeeminnovatie nodig: een systemische verandering van onze omgang met plastic, op individueel én industrieel niveau.’

Plastic Avengers

Daarom organiseert Tinga binnenkort een conferentie voor andere plasticactivisten. ‘Ik noem het de Plastic Avengers. Voor het eerst komen alle onafhankelijke plasticstrijders en -goeroes uit Nederland bij elkaar. Er komen bijvoorbeeld mensen van The Great Bubble Barrier (die ook op de IE2018 stonden), The Ocean Cleanup, SUEZ, TU Delft en de Universiteit Leiden. Als uitkomst van de conferentie zullen we het ‘Plastic Avengers Manifest’ presenteren. Dat zijn vijf richtlijnen waaraan iedereen die plasticvervuiling wil aanpakken zich zal moeten houden: individuen, milieuorganisaties, bedrijven en beleidsmakers. Als we dat doen, versterken we elkaar. Als we met zijn allen focussen op reductie van plastic en het 100% verantwoordelijk stellen van bedrijven, kunnen we écht een verschil maken.’